Fred Kok naar Santiago vervolg 2018

Vrijdag 1 juni

Vanmorgen een laatste bezoek aan de binnenstad van Santiago. Langs bij Jacobus in de Kathedraal voor een laatste groet , ook nog even naar de crypte, naar zijn schrijn. Dan naar het franciscanenklooster. Met zo’n grote Franciscus boven de deur haast niet te missen. Buiten ook nog een monument voor de franciscaanse missies. De barokke kerk is van binnen opvallend sober. Een vreemd tafereel achterin: Jezus en Maria en een engel aan het sterfbed van Jozef. Wordt hier het sacrament van de zieken voor het eerst toegediend?

Terug in de kathedraal voor de laatste keer pelgrimsmis. De Botafumeiro hangt al klaar maar na de mis, tot ieders teleurstelling, blijft hij hangen waar hij hangt. Nog een pufje wierook.

Ik loop weer terug naar het seminarie, kom langs het conventie de Belvis (met inderdaad een mooi uitzicht op de stad) waar in de kapel De  Virgen do Porter wordt vereerd. Een laatste blik op de stad…

morgen naar huis, ik kan het haast niet geloven.

Donderdag 31 mei
Op het strand van Fisterra, lopend door het natte zand, een Camino ,stap voor stap en komt er een golf van de branding, (is het de tijd?) en het is voorbij … weg.
Tot je weer nieuwe stappen zet, want al is deze Camino gelopen en is Santiago, zelfs Fisterra bereikt, de Camino van het leven gaat door, zolang je stappen zet…
Buen Camino !
Woensdag 30 mei
De terugreis kan beginnen….
morgenvroeg neem ik de bus naar Santiago, zaterdag het vliegtuig naar Nederland. Heel raar, dat het er nu bijna opzit. Nog een laatste blik op de oceaan….
Op de terug weg paal 0 km gevonden.
Maandag 28 mei
Vandaag een dagje uitrusten aan het strand van Fisterra. Aan het begin staat dit strandkruis of blijft het een veldkruis heten?  De dag begon bewolkt maar in de middag volop zon🌞😁.
Zondag 27 mei

Vanmorgen, na een onrustige nacht, (om half twee kwamen er nog zes Brazilianen “zachtjes”  de slaapzaal op, en dan duurt het even voor iedereen slaapt) rond 8 uur vertrokken voor de laatste etappe naar het eind van de wereld. Cee( zo heet het stadje waar ik sliep) heeft buiten een promenade en twee kerken niet veel bezienswaardigheden dan misschien het veldkruis met een Jacobus erop en natuurlijk het gezicht op zee.

Via de Alto de San Roque  kom ik in het volgende dorp waar een predikende Jacobus een gevel siert. Het uitzicht is de klim meer dan waard.

Eenmaal aangekomen in het stadje Fisterra  zoek en vind ik onderdak in een mooie herberg. Het is nog vroeg (12.00 uur) en ik besluit om dan nu ook maar helemaal tot het einde te gaan. Nog 2,5 km…nog even langs de kerk. En de mooie vergezichten doemen al weer op. Voor wie er in 2016 bij was is de tegen de storm ingebogen pelgrim wel bekend ( zo’n beetje iedereen staat wel met hem op de foto, ik nu ook weer).

Dan is er de vuurtoren, de bronzen schoen, de eenzame rots in het water, het monument voor José Sanchez ( geen idee wie dat was).

De rotsen zijn gevaarlijk hoog aan het eind van de wereld. Dat kun je ook wel een beetje aan mijn gezicht zien. Na de rotsen alleen nog zee ( en naar het schijnt ergens ver weg nog een continent.) Na een uurtje over het einde van de wereld gemijmerd te hebben wordt het tijd om terug te gaan. De rotsen blijven vervaarlijk, maar het veldkruis waakt.

Terug in de herberg zie ik dat ik toch wel een aardig uitzicht heb.

Het einde der wereld is nabij…. geloof me, ik heb het gezien, en een bewijs dat ik er was…
Zaterdag 26 mei
Het begon zwaar bewolkt vandaag,bij vertrek uit Santa Marina. Het landschap blijft desalniettemin imponerend. Bij Bon Xesus ( de Goede Jezus) een veldkruis, waar de tand des tijds zijn sporen op heeft achtergelaten.
De rotspartijen met brem en hei en bos zijn prachtig.  Het was een groot deel van de dag of ik in een groot park liep, maar het was woeste natuur,  met af en toe een akker. Bij Oliveira een aardig kerkje met een typisch Spaans kerkhof.
Verderop een rivier met watervallen. En toen werd het even lastig: ga ik naar links of ga ik naar rechts? Oplossing verderop op een foto.
Nog meer natuur, het veldkruis bij Monte Pedrina, en het kerkje.
Bij de kapel van OLV e las Nieves hield mijn batterij er mee op. Jammer want wat later waren er mooie uitzichten op zee… morgen dan maar.
Vrijdag 25 mei
Net buiten Negreira staat een aardig kerkje.
Daar kwam ik vanmorgen vroeg al langs. Vandaag weer een aardig stukje richting Finisterre gelopen ( 22km. )  Onderweg veel natuur gezien, beboste heuvels ( met het nodige klimmen en dalen), veel akkers ook, het is hier erg agrarisch. Het was goed loopweer, maar wat somber, lage bewolking en maar een graad of 15.. wel even anders dan gisteren. Ik ben nu in een herberg in Santa Marina, nog 46 km. naar Finisterre, en dan nog 28 naar Muxia.
Donderdag 24 mei
Vanmorgen vroeg al afscheid genomen  van de kathedraal van Santiago. Op zoek naar wegwijzers richting Fisterra ( Finisterre).  Gevonden en Muxia staat er ook al op.
Achteromkijkend in Sarela do Baixo zie ik de drie torens van de kathedraal.  En natuurlijk weer een veldkruis, deze met een Jozef en Maria aan de zuil, dat is zeldzaam.
Het gaat behoorlijk steil omhoog naar Alto do Mar do Ovelas. In Puente Maceiro een 14e eeuwse brug met waterval, en een middeleeuws landgoed. Zo kom ik in Negreira , eindpunt voor vandaag. Aardige stadsmuur met poort. Na een warme dag,33 graden, broeierig, barst rond half vijf een hevig onweer los. Het is vroeg donker vandaag.
Woensdag 23 mei
Vanaf het kleinseminarie kijk je zo over de oude binnenstad van Santiago, met de drie torens van de kathedraal. Op het plein voor de kathedraal is het een drukte van belang aan mensen en gebouwen. Ik ben naar de musea van de kathedraal gegaan, jammer maar daar mocht je niet fotograferen. Wel veel mooie Romaanse beeldhouwwerken gezien.
Daarna naar de pelgrimsmis. De kerk was bomvol, zelfs de gangpaden. Op 23 mei ( vandaag dus) wordt het wierookvat gebruikt. En blijkbaar trekt dat wel wat mensen aan. Na de Mis weer terug naar mijn cel. Onderweg nog een mooie timpaan en een veldkruis en een foto van het kleinseminarie, wat zoals je kunt zien niet klein is, en ook geen seminarie meer.
Dinsdag 22 mei vervolg
Ik heb een kamer in het kleinseminarie. Sober maar met uitzicht. Het seminariegebouw is een fors bouwwerk 5 verdiepingen! Ik heb kamer
(cel) 364…. reken maar uit hoeveel jongens er hier kunnen worden opgeleid. Vanmiddag weer naar het centrum gelopen. Veldkruizen zie je hier overal. De vlucht naar Egypte staat op een universiteitsgebouw boven aan de trap de zijingang van de kathedraal, die nu, zolang de restauratie van de westgevel duurt de hoofdingang vervangt.
Vanavond naar de pelgrimsmis gegaan. Zoals je kunt zien is het hoogkoor in restauratie. Aan het eind van de Mis Een verrassing: het grote wierookvat.
Dinsdag 22 mei

Vandaag dan de grote dag. Via Lavacolla de wasplaats waar middeleeuwse pelgrims plachten te baden naar Monte de Gozo, waar je vroeger Santiago kon zien liggen. Nu niet meer vanwege de bebouwing en de mist. Op deze plek wel een kapel en Sinds het bezoek van paus JPII een monument.

Nu nog 6 km. Een veldkruis en een tempelier en dan eindelijk de kathedraal in zicht. Ik omzwerf wat en kom op het plein voor de kathedraal. Deze stenen geven het centrum van Santiago aan. De kerk is nog niet helemaal uit de steigers.

Dan in de rij voor de zo felbegeerde Credential. Twee zelfs, een met de gewone bevestiging, de tweede met de prestatie in km erop.

Nu nog naar de Mis en Jacobus begroeten, dan is de pelgrimage volbracht.

Voor de komende twee nachten zit ik in het kleinseminarie( kan ik zeggen dat ik daar ook geweest ben).

Maandag 21 mei
Vandaag van Arzúa  naar Lavacolla.  Ruim 30 km. In Arzúa een mooi Magdalenakerkje, met zusters met een stempel.
Onderweg weer de mooie vergezichten met velden en (Eucalyptus-) bossen. En soms een onverwacht mooie ( met goud ingelegde ) grenssteen.  De kerk van Lavacolla was dicht, maar ervoor staat weer een mooi veldkruis. Morgen de  grote dag. Eerst nog even baden in de beek van Lavacolla, net als de middeleeuwse pelgrims, dan op naar Jacobus.
Zondag 20 mei

Vandaag een forse wandeling , van Portomarin naar San Xulian do Camino, 32 km. Gisteren nog even wat foto’s van beide kerken gemaakt, in Portomarin, vanwege het architectonisch belang.

Vanmorgen lang in de mist gelopen pas tegen elven brak de zon door. In een van de vele dorpen in een kapelletje een wel heel bijzondere stempel gehaald: de stempelaar was blind. Binnen mocht je niet  fotograferen, de kapel zelf wel.

Verderop een oud veldkruis, en uiteindelijk het dorpsplein van San Xulian do Camino. En daar ligt ook de herberg aan met wel een aparte schoorsteen.

Zaterdag 19 mei
Vandaag een forse wandeling , van Portomarin naar San Xulian do Camino, 32 km. Gisteren nog even wat foto’s van beide kerken gemaakt, in Portomarin, vanwege het architectonisch belang.

Vanmorgen lang in de mist gelopen pas tegen elven brak de zon door. In een van de vele dorpen in een kapelletje een wel heel bijzondere stempel gehaald: de stempelaar was blind. Binnen mocht je niet fotograferen, de kapel zelf wel.
Verderop een oud veldkruis, en uiteindelijk het dorpsplein van San Xulian do Camino. En daar ligt ook de herberg aan met wel een aparte schoorsteen.
Vrijdag 18 mei
Al voor dag en dauw op weg, een mooie zon door de mist. Alweer een prachtige dag en even mooie route. Wegwijzer 100,000 km komt in zicht ( let op het is en komma, geen punt. Ze rekenen het hier tot in de meter uit, drie cijfers achter de komma …)
 Daar is -ie dan, nog nauwelijks leesbaar onder alle graffiti. Close up dan maar.
Bij Ferreiros een kerk die ik herken. In ‘16 waren we hier ook.
Verderop komt het stuwmeer in de Rio Mino in zicht. Daar lag vroeger Portomarin.
Het dorp is nieuwgebouwd hoger op de heuvel. Alleen de kerken San Nicolas en San Pedro zijn mee verplaatst, steen voor steen afgebroken en weer opgebouwd. De rest van het oude dorp ligt in het meer.
De afdaling naar de Rio Mino kan via de oude pelgrimsroute, die is langer en gevaarlijk, dus die neem ik. Onderweg nog veel flora en zowaar wat fauna ( zoekplaatje).

Het laatste stukje is zelfs een kloof te noemen.
Dan is daar de brug naar de overkant: Portomarin.
Een trap leidt omhoog naar de St. Nicolaaskerk, waar ik mijn stempel haal. Het interieur is sober. Beelden van Nicolaas, Johannes de doper, Maria en een Calvarie, meer heb ik niet ontdekt. Bijzonder aan de buitenkant van de kerk is dat het beeldhouwwerk van dezelfde meester is als het Portico de la Gloria in Santiago. Achter de kerk en oud veldkruis.

Voor wie het zoekplaatje niet zag: een hagedisje, of is het nu een salamander? Ik ben niet zo’n bioloog ….
Donderdag 17 mei
Gisteren in het klooster van de benedictijnen in Samos gelogeerd. In de slaapzaal waan je je in de Sixtijnse kapel. Het klooster is het oudste van Spanje, maar helaas in de 2e Wereldoorlog door band verwoest in de jaren 50 van de vorige eeuw weer herbouwd en tot in de jaren negentig gerestaureerd. De binnentuinen zijn zijn heel verschillend, de een gotisch, met een barokke fontein, de ander romaans met een standbeeld voor een beroemde dichter-benedictijn uit de 16e eeuw. Even waande ik me in de film “De naam van de roos “ er was een heuse apotheek uit de 17 eeuw. Boven zijn de kloostergangen beschilderd met taferelen uit het leven van Benedictus en zijn navolgers. De sacristie heeft een mooie koepel.
 
 
 
De kerk van Samos. Groot, barok, en vol mooie altaren en beelden. De viering van de eucharistie was wel wat een beproeving : het duurde lang, want Sint Jozef werd gevierd (waarom weet ik niet) en het was wel heel erg koud in de kerk. Na de Mis nog even de zon in om te ontdooien.
Na wat ontdooit te zijn terg naar de chaos van de slaapzaal. En daar ineens een bekende: Sint Maarten. Vanmorgen weer op stap: onderweg een klein veld-kappelletje. Verder is de natuur betoverend, vooral met de mist en de flarden wolken. In Sarria komt eindelijk de zon er goed door. De temperatuur wordt aangenaam en ik zie wat bekende dingen uit de reis in 2016 terug: het hotel waar we logeerden, de muurschildering, het klooster waar we een viering hadden (het was nu nog niet open, ik ben er niet in geweest.). Verder, onderweg een originele ‘foort” , een doorwaadbare plaats in een rivier(the). Goed opletten waar de stenen liggen. Met de knoestige bomen in dit bos zou je best in kabouters kunnen gaan geloven. In Barbadelo O Mosteiro staat een kerk die bij het klooster van Samos hoorde. Mooie Romaanse kapitelen en een timpaan, barok altaar en een koster die op twee klokken een carillon-concert geeft. Ze doet het op ieder heel uur.
Woensdag 16 mei
Vanmorgen Hospital del Condesa, de kerk heeft een bijzonder kruis: het Jacobus-zwaard.
Onderweg viel me mijn wandelgenoot op. En natuurlijk de vele mysterieuze vergezichten.
Ik begin die Kelten wat beter te begrijpen… maar een gevleugeld corpus op een kruis? Vandaag nog een pas over, de laatste grote horde voor Santiago. In sommige dorpen kan de kerk wel wat ondersteuning gebruiken. Triacastela doet haar naam geen eer aan: geen kasteel gezien, laat staan drie. Maar wel een mooie kerk met een mooi interieur. Verder naar Samos( dat is toch Grieks??? Nee, dat ligt inSpanje. ) daar staat een van de oudste, zo niet het oudste klooster van West-Europa5e-6e eeuw. Ouder dan Monte-Casino(?).
 Hier slaap ik vannacht.
Dinsdag 15 mei
> Vanmorgen vroeg, rond 7 uur, de zon op het Saracenen- kasteel. In Vega nog even de kleine dorpskerk in. Dan voert het pad het bos in. Keien, modder, maar voor al klimmen  van 850 naar 1550 meter. Ik ga de grens over, eindelijk in Galicië. Het was een hele klim, maar wel de moeite waard, zoveel mooie vergezichten.

> Tegen 12 uur was ik er dan : O Cebreiro. De oudste kerk op de pelgrimsroute en het hoogste punt  na de Pyreneeën. Ik steek er een kaars op, bij een mooie Romaanse Maria.  Op het Zijaltaar staat een eucharistisch wonder. In 1300 was er  een boer die op een stormachtige dag toch naar de kerk ploeterde om de Mis bij te wonen. De niet zo vrome priester die voor ging in de  Viering dacht bij zichzelf: die boer is gek om zoveel moeite te doen om een stukje brood en een beetje wijn te zien. Meteen veranderde de hostie in een stukje vlees en de wijn in bloed. In de ampullen is dit  nog zichtbaar. Het wapen van Galicië. Is een kelk met een hostie erboven. Vanwege dit  wonder.

> Verder in de kerk een mooi altaar, een Franciscus, want hij heeft deze tocht naar Santiago ook gemaak. Een Jacobuskapel en in de voormalige doopkapel een mooi kruis, lijkt op dat in Assisi (?). En natuurlijk een foto van de buitenkant.

> Ik loop het dorp door op weg naar nog hoger: ik moet de pas nog over. Gelukkig wat uitgerust, eerst nog een stuk omhoog met nog meer vergezichten,  dan zet de afdaling in. Rond twee uur even pauze, wat eten en bijkomen. Dan weer verder, even het kerkje van San Roque in en weer omhoog naar de Alto do San Roque, 1270 m met een bronzen pelgrim die zich aan het uitzicht vergaapt. Ik ga nog een klein stukje verder en kom in het hospitaal terecht. Geen paniek: zo heet het dorp, Hospital da Condesa. Daar heb ik in de herberg een raam met uitzicht….
Maandag 14 mei

Van Cacabelo naar Vega de Valcarce.  Het begint meteen al mooi: een regenboog. Het blijft de hele morgen wat druilerig weer, af en toe wat regen, dan weer wat wel heel lage wolken, of is dat mist?  Villafranca del Bierzo heeft mooie kerken, en wel een stuk of  tien en allemaal dicht. Het Romaanse portaal werkte in de middeleeuwen als genadeportaal net als de Porta de Gloria  in Santiago. Een volle aflaat.

Maar alleen voor de zieken en gehandicapten die de pas van O Cebreiro niet over zouden kunnen. Ik volg de rivier verder en kom in En aardig klein kerkje met wel heel “sprekende” beelden. Vooral de Jezus  op de troon en de gestorven Jezus. In Vega de Valcarce ligt boven op een heuvel een kasteel, dat nog door de Saracenen gebouwd zou zijn 8e-9e eeuw).  Vanuit de herberg kijk ik er naar

Zondag 13 mei

Herberg. In de gevel van de kerk een piëta, in de tuin de pelgrimsherberg.

 

Zaterdag 12 mei

Parochiekerk en de herberg. Hier hebben we vandaag Hemelvaart gevierd

Op weg van Rabanal del Camino naar Ponferrada. Het is koud, 3 graden, snijdende wind, af en toe Een sneeuw of hagelbui, dan weer wat zon. Klauteren, uitkijken en voortploeteren naar de top bij Foncebadon, waar de kerk waar we in 2016 gevierd hebben nu nog gesloten was. Verder om hoog naar de kapel van sint Jacobus en het Cruz  de Ferro. Daar mijn stenen achtergelaten. Emotioneel moment!
Dan weer verder, wat klimmen wat dalen, een lauw kopje thee bij Tempelridder Tomas, die in z’n eentje op de berg een soort kluizenaar is, en een refugio runt. De grote afdaling naar Ponferrada begint en het is stijl en met veel losse stenen goed opletten geblazen. Veilig aangekomen in de parochiële herberg, waar het lekker warm is.
Vrijdag 11 mei
Het bisschoppelijk museum, gevestigd in de voormalige koorschool heeft een indrukwekkende collectie.

De stadsmuur van Astorga, de herberg, een klooster, Romeinse mozaïeken , deel van het badhuis, kerk, stadhuis met bijzonder uurwerk,  Astorga. De kathedraal met een indrukwekkende voorgevel.

 

Donderdag 10 mei
Op weg Nasr Astorga kom ik mooie, maar zeer gevaarlijke cactussen tegen. Ze zitten gelukkig achter tralies.
Het landschap biedt prachtige vergezichten maar oom van dichtbij heel mooie bloesem, bloemen, en allerlei dieren ik heb inmiddels elke dag wel een koekoek gehoord en talloze kikkers, evenzoveel ooievaars en vandaag zelfs een marterachtige (ik weet niet wat het precies was, maar het bleef nieuwsgierig koken wat  ik uit mijn broekzak tevoorschijn haalde en nog voor ik de foto kon nemen verdween het in het gras. Verderop. Nog een (dode) vos.
Inmiddels in de herberg van de Dienaren van Maria, dit is het uitzicht
Woensdag 9 mei
De San Marco in Leon, een bijzonder lijnenspel in de lucht. Een mozaïek.
Dinsdag 8 mei
Op weg naar Leon. Eerst een langs een eeuwenoud pelgrimskruis in Mansilla de las Mulas. Vervolgens ren lange weg door de industriegebieden van Leon. Heuvel op heuvel af en dat tig keer. Het is aangenaam warm maar berg-op loop ik toch al gauw te zweten … komt het luie zweet er eindelijk uit. Elke kerk lijkt hier vrome ooievaars aan te trekken. Van de hoogste berg uitzicht op de kathedraal. Het is een zoekplaatje: kijk tussen de bomen. Iets verder beter zicht op Leon, en de kathedraal. Leon was ommuurd. Ik ben nu in het Benedictinessen-klooster. Mooie albergue ( refugio).
Maandag 7 mei
Over de route is niet veel te zeggen mooi landschap , glooiend, leeg. Een paar kleine dorpjes met nauwelijks een winkel. Dan lijkt Mansilla de las Mulas opeens heel wat. Twee kerken, een derde is nu cultureel centrum. Maar vroeger was er nog veel meer, maar dat heeft Napoleon verwoest. Wat er gered kon worden staat nu in de Mariakerk. Lijkt wel wat een beelden en altaren pakhuis. De Maria de la Gracia-kapel is wel mooi, eenvoudig.

De sokken , handdoek , zakdoek en shirt hangen te drogen op het balkon van mijn slaapzaal.

Woontoren voor ooievaars( zoekplaatje) en een rustende Jacobus-pelgrim

Maandag 7 mei
Mansilla de las Mulas was ooit groter dan Leon. Nu is het een “uitgestorven” plaatsje, maar weleen mooie Mariakapel en wat aardige kiekjes.
Zondag 6 mei

Slaapzalen brug buiten Sahagún 

Zaterdag 5 mei

Ontbijt.

Bijna in Sahagún de kapel van  onze lieve Vrouw, uit de 10e eeuw. In Sahagun is de Drievuldigheidskerk omgebouwd tot refugio. Vannacht slaap ik in een kerk….

Mijn herberg was een kerk, de San Lorenzo heeft een bijzondere toren, vier lagen boven elkaar zie je niet vaak.
De San Lorenzo is museum voor de Goede week, nu dus gesloten. Op de markt boodschappen gedaan, langs een lokale heilige gelopen, de kerk waar de herberg is , is ook een theater. Lekker aardbeien  gegeten. Sahagún heeft een mislukte Domtoren, van de kerk van het Benedictijnenklooster is bijna niets over. De heilig Kruiskerk is een museum. Ik heb pas 1 kerk gezien, die wel als dusdanig in gebruik is.
Vrijdag 4 mei
Lunch: kopje thee. Broodje kaas/ ham/ tomaat
Avondeten : onbekend soort vis met teveel graten
Donderdag 3 mei
Slaapzaal in Boadillo , Mariakerken, heel ver weg bergen met sneeuw. Zit ik nou toch in Lourdes?
Woensdag 2 mei
De collegiale kerk st Maria del Manzano, tevens museum, Alto de
Mostalares, een stevige klim van 1 km met 12 %  helling, daarna afdalen, 350 meter met 18% helling. Pittig!
De grens  met Palecia. Ooievaars op de kerk van Itero de la Vega.
Woensdag 2 mei Vanuit Burgos, de kathedraal annex museum, op weg naar Hontanas, met in de kerk een wel heel bloot kindje Jezus. In de pelgrimsmis de eerste lezing voorgelezen. Hontanas was het eindpunt van vorig jaar. Vanmorgen verder naar Boadillo del Camino. Onderweg de ruïne van het klooster van SAN Anton.
Zondag 29 april de eucharistieviering  in de st. Jozefkerk in Leusden, waarin ik de pelgrimszegen mocht ontvangen.
hieronder enkele foto’s