Weeklezing Henk Bloem zondag 22 juli 2018

16e ZONDAG door het jaar (B) 22 juli 2018

Jeremias 23.1-6; Marcus 6.30-34

 ‘Volk Gods’ heet Israël, maar de leiders laten het volk verloren lopen en omkomen. Kortom: Wanbeheer!  Grote leiders als Mozes en David worden beiden vanachter de schapen (Exodus 3.1 1; Samuël 16) geroepen, en dat Jezus tussen de schapen geboren wordt, een betere vooropleiding om de Goede Herder te worden, en het volk Israël te ‘redden’ (Lucas 2.14) is er niet.

Maar deze leiders gedragen zich alsof de kudde van hen is alsof het om hen draait. Maar ze is van de Heer (mijn kudde; mijn volk; mijn schapen). De leiders zijn alleen in naam ‘herder’, het gaat hen niet om de vrede en veiligheid van de schapen, maar alleen om eigen voordeel. Daarom neemt God ’t zelf weer in de hand,

(2x ‘Ik breng’ en 1x ‘Ik stel aan’) zorgt voor echte herders: Goede! (Johannes 10.11). In dat bijwoord ‘goede’ zit opgesloten dat het woord ‘herder’ voor van alles en nog wat wordt gebruikt. En Hij voedt hun verlangen door een toekomst in het vooruitzicht te stellen waarin een telg uit Davids huis, zijn gezalfde/Messias, leiding zal geven. ‘Gerechtigheid’ ligt aan de basis van ‘bevrijding’, ‘veiligheid’ – niet ’corruptie’, nepotisme, bevoordeling van eigen clan of eigen belang. Zijn naam zal zijn: ‘DE Heer, onze gerechtigheid’- niet IK, maar DE HEER. Tegen de zwarte achtergrond van de ballingschap klinkt deze herderschaps-metafoor verlokkend. Maakt dat Israël er verlangend naar uitziet. Een managementtraining zou zijn voordeel kunnen doen met lezingen over herders/kudde.

De apostel Paulus geeft aan het eind van zijn brieven steeds de groeten mee. Bij de brief aan de Efeziërs niet! Sommigen karakteriseren de brief als ‘onpersoonlijk, vrij algemeen en beschouwelijk’. Veel mooie, theologische en spirituele woorden buitelen over elkaar hen en maken ’t niet makkelijk om dat als lezing te aanhoren!

De Apostelen (van: apostelloo = ‘zenden’) brengen verslag uit van hun uitzending (6.7 vv). Jezus schat in dat dat vermoeiend werk was en nodigt hen uit om los van alle werk en mensen tot rust te komen. Blijkbaar is ‘hard werken’ niet het enige. Ook rust is nodig, zoals in Genesis 2.3. Ze mochten niets meenemen—is dat niet om te zeggen: het hangt niet van henzelf, van hun dadendrang af. Is dat niet om hun Godsvertrouwen te benadrukken?

Als ‘Rust’ louter is om daarna weer uitgerust verder te kunnen, dan draait het om hen zelf. Rust wil ruimte scheppen voor Gods doen. Het roept de Sabbat op (Genesis 2.2), roept ’t beloofde land op (Deuteronomium 3.20;12.9). En roept Torah op (zie bijv. Deut. 4.40; Deut. 5.12-15). Rust is ook een scheppingsdaad, is de voltooiing van ’t scheppen. Maar ‘men’ kent geen rust; alleen maar doorgaan! Er is een groot verlangen gevoed te worden, geleid, onderricht te worden. Druk zijn ze op zoek: ‘Rusteloos is ons hart tot het rust vindt in U’, maar aan dat laatste ‘rust in U’ komen ze niet toe.

Jezus ‘voelt’ dat – zo vertaal ik het Griekse woord dat op een onderbuikgevoel duidt – en die honger (Mattheus 4,4 en 5,6) doet hem wat. Hij voelt het; het is de reactie van een herder. Zoals in Numeri 27.17, waar God gebeden wordt na Mozes weer een echte herder aan te stellen opdat ze niet als ‘schapen zonder herder’, of als ‘kippen zonder kop’?, rondzwalken. Zo sluit het Evangelie aan bij de verwachting ‘tot dat hij komt’ van de eerste lezing.  Henk Bloem, pastor

BLOGS

Kuddegeest

Sommigen zijn allergisch voor de schaap/kudde -herder symboliek. Het roept domme schapen, amorfe kudde en kuddegeest op. Maar dat is niet de zin van ‘herderschap’ in de Bijbel. Met het woord ‘herder’ en ‘kudde’ wordt leiderschap kritisch beoordeeld (1 Kron. 21.17), wordt een autoritaire top-down cultuur tegen het licht gehouden. Zie bijv. Nahum 3.17; Ezechiël 34; Jeremia 23; Zacharia 11, Lukas 15, Johannes 10.

Henk Bloem, pastor

Management

Aardig om te wijzen op het leuke boekje van Marcel Poorthuis, Managen met Mozes; Lessen uit de woestijn voor leiders van vandaag. Uitgeverij: Amphora Books 2018, ISBN 978-90-6446-101-9NB.

Vluchtelingen

Zijn vogels ook vluchtelingen? Tijdens een fietsvakantie in Friesland zagen we vele vogelvluchten van meeuwen, duiven. En spreekwoordelijk zeggen we dat je in ‘vogelvlucht’ een samenvatting kunt geven. Helder! Maar zijn vogels ook vlucht-elingen?

Pastor

Een geestelijk leider krijgt in de beroepsnaam ‘pastor’ meteen dit ideaal van goede herder mee. Jan van Kilsdonk zei: “Een van de grootste voorrechten van een pastor is, dat hij geen betalende ‘cliënten’ heeft. Zolang dat blijft, blijft er kerk.”  En kardinaal Simonis in aansluiting bij een preek van Augustinus: “Herder ben ik voor U, en schaap ben ik met U.”

“En herder ben ik want koning zijn is zinloos en in het leven staan is afhankelijk zijn van regen en niet van bevelen”

(Ruy Duarte de Carvalho)

En toen was er rust

Kees Fens schrijft: “Er moet altijd iets bereikt worden, voor de kerk, voor de kerk. Dat drijven, dat hij als een vorm van ongeduld moet hebben ervaren, als een te weinig vertrouwen op het verloop van een door God geleide geschiedenis, moet hem (= J. v.d Kun) tenslotte zijn opgebroken. Het doel ontnam hem de vrijheid tot verwondering, tot stilte tot ruimte...” (Uit: Spiegelbeelden).

Of ook Pascals: “Al het leed van mensen spruit hieruit voort, dat ze niet rustig in hun kamer kunnen blijven.”

Onze droom—ons gebed

Omdat ik niet kan slapen, Heer                  Nee, Heer het is te veel

kom ik bij U                                                       dit kan niet verder

het was weer laat                                           ik ken mijn schapen niet, ik heb geen tijd

en ik heb teveel schapen                              ik ben geen Samaritaan, zelfs geen herder

om te hoeden.                                                 Ik ben enkel onvervangbaar en gewijd.

Ja, ja, ik weet het                                            Mijn ideaal, dat ook het uwe was

ik heb erom gevraagd                                   – in helende nabijheid en relatie

toen ik vol vuur                                               getuigen van het heil –

ging werken in uw wijngaard;                    krijgt haast geen ruimte meer

maar hoe kon ik vermoeden                       al (s)preek ik nog vanuit uw inspiratie.

Dat ik na zoveel dienstjaren                        Heer, haal mij als Zacheüs uit de boom

tussen vijftien kerken                                    zeg dat U nog vandaag bij mij komt eten

heen en weer zou krossen                          dan kan ik even al de rest vergeten

vieren, dopen, begraven, trouwen          en met U praten over onze droom.

vergaderen met en zonder taart.

 

(Lut Debroey, uit: Mensen onderweg)

Henk Bloem, pastor