Weeklezing Henk Bloem 22 september 2019

25e zondag door het jaar 22 september 2019 C

Schriftlezingen: Amos 8.4-7 en Lucas 16.1-13

Amos is bevrijdingstheoloog – deze theologie  heeft lang op gespannen voet gestaan met de R.K. geloofsleer; denk o.a. aan Ernesto Cardenal, G. Gutierrez, de stad Medellin, bisschop Oscar Romero, ook onze huidige paus. Sociaal onrecht, corruptie, wanbeleid kan hij niet rijmen met geloof/eredienst aan de God van Israël. Armoede is geen neutraal begrip, zoals mooi weer. In zijn lijn  zegt onze Paus tegen de Maffia op Sicilië: “wie zo doet is ‘scommunicato’, die  hoort niet bij onze ‘communitas’, bij onze kerkgemeenschap”. Die is vervreemd van de Thora (zie vers 7), is los van God – ook al zit je op de eerste rij bij de eerste communie en ben je zo vroom als poppenstront. Vroomheid is niet hetzelfde als gelovig.

De evangelist Lucas ziet ‘rijk’ makkelijk overgaan in: houden-wat-je-hebt en steeds meer willen hebben. Naar zijn mening corrumpeert rijkdom; leidt tot corruptie, zelfverrijking, wit wassen, tot onverschilligheid voor anderen, onderdrukking, zelfs tot criminaliteit. Het vergroot de tweedeling in de maatschappij. Zijn benaming ‘onrechtvaardige mammon’ zegt genoeg. ‘God dienen’ is onverenigbaar met ‘de mammon dienen’. Er is maar één oplossing: deel je onrecht-geld aan de armen uit en maak zo vrienden.

Op de vraag: “Kunnen rijken ook in de hemel komen?” (zie Lucas 16.19 vv en 18.18 vv) zou Lucas zijn wenkbrauwen fronsen: “Alleen als ze daadwerkelijk hun rijkdom ten dienste van anderen stellen – maar of ze dat kunnen?” Ik vraag me wel eens af, wat Lucas zou zeggen als hij ‘onze’ westerse rijkdom zag, en tegelijk de armoede, de kampen met vluchtelingen, de sloppenwijken, de kanslozen. Wat zijn Amos en Lucas dan eigenlijk actueel.

Amos gebruikt de hebreeuwse term dal = de kleine man; men sprak van dalim ha-arets = landproletariaat. Hoogopgeleiden, juppenwijk en de Zuidas vormen de keerzijde van de medaille – een gespleten maatschappij. Was Amos zelf zo’n dal ha-arets, een wegkwijnende boer, in de tang van hen die over hem heen walsten?

De rentmeester verkwist, (net als de jongste zoon in 15.13) wat van zijn meester is en niet van hemzelf! Verderop staat: “onbetrouwbaar in het beheren van andermans goed”!  Zou het met rijkdom niet kunnen dat het voor ons is, maar niet van ons! Maar het wordt zo makkelijk van ons en de anderen moeten er af blijven.
(hb)

Nieuwe hemel, nieuwe aarde                                                                                                                                    
zie ik in neon letters staan                                                                                                                                           
en massa’s mensen voor het raam                                                                                                                         
die graag een slagje willen slaan

Wat is er toch te koop,vraag ik                                                                                                               
een jochie bij de inkomsthal                                                                                                                                      
Hij kijkt mij onverschillig aan                                                                              
en zegt: Weet niet. K’ heb alles al.                                                                                                                           

(Hein Stufkens)

BLOGs

ALLES.                                                                                                                                                                                 Als een rijke vraagt: “hoe kan mijn leven eeuwigheidswaarde krijgen?” Zegt Jezus: “Onderhoud de geboden en geef ALLES wat je hebt aan de armen” waarop de rijke bedroefd afhaakt. Lucas concludeert: “WANT hij was buitengewoon rijk”. (Luc. 18.22-23). Dat ‘WANT’ is veelzeggend. ALLES weggeven wordt moeilijk als je veel weg te geven hebt. Mensen die (bijna) niks hebben zijn dikwijls verlegen makend gastvrij en vrijgevig. Armoede verbroedert – of is dat te hoogdravend? Rijkdom verindividualiseert – of is dat te eenzijdig?

Handelsoorlogen. Bij handel tussen landen lijkt het virus van de ‘onrechtvaardige mammon’ steeds de kop op te steken. Nationalisten  werpen drempels op en maken elkaars burgers het leven zuur. De Britten willen weer zoals vroeger. Donald Trump roept: “Make America great again”. Nostalgie naar vroeger. Reëel?
De eigen belangen, eigen land eerst, nostalgie wordt voorop gezet en een “common house” (Paus Franciscus) komt niet in beeld. Politiek nationalisme als nostalgische drijfveer. Thierry Baudet twitterde vorig jaar over de componist Saint-Saëns (1835-1921): “Je voelt aan alles: zijn tijd was beter dan de onze.” (hb)

Geld
Sören Kierkegaard heeft de eenheid van handelen en geloven onderstreept. Het christendom is iets wat gedaan moet worden, de verhouding tot God dringt tot welbepaald gedrag. In zijn 7e toespraak: ‘Barmhartigheid, een daad van liefde zelfs wanneer je niets kunt geven, en niet in staat bent iets te doen’ schrijft hij: “Van alles wat je gezien hebt, is er niets waarvan je zo zeker kunt zijn, dat het nooit in de hemel zal komen, als geld”

Indiaas spreekwoord
Je valt niet over een grote berg maar over een kleine kei.