Weeklezing Henk Bloem 9 augustus 2020

19e zondag door het jaar 9 augustus 2020 A

Schriftlezingen: 1 Koningen 19. 9a + 11-13a en Matteüs 14.22-33

Elia staat op gelijke hoogte met Mozes (Mat 17.3). Zijn naam zegt dat hij aan de zijde van  JHWH staat. (ELI = MIJN GOD + JA = JHWH). De Baälpriesters met hun goden en JHWH van Elia bieden a.h.w. tegen elkaar op: Wie is het machtigst?  Het eind van ‘t liedje is dat men hem, Elia dus, naar ‘t leven staat! Ontmoedigd is hij. Dan wordt hem voedsel aangereikt zodat hij 40 dagen en nachten (Bijbelse zegswijze om aan te geven hoe lang je nodig hebt om God te ontmoeten in je leven) vooruit kan om bij de Horeb, de berg Gods, te komen. Daar ‘trekt de Heer aan hem voorbij’, een geijkte formule die zegt dat God zich aan hem openbaart, niet als ‘blijvertje’, niet als een God die je ‘hebt’ en naar je hand kunt zetten. Elia leert dat God ‘anders’ is – anders dan de Baälpriesters van hun goden verwachtten. Hij leert dat God niet machtig, overdonderend tegen alles in, doorzet en over ons heen raast als in een storm. Heel nuchter constateert hij: “de Heer (Hebr.: JHWH) is niet in de storm”.  Ook niet in een aardbeving – of een vuurzee (bijv. vers 38) of welke vorm van vernietigende macht ook. En dan: het suizen van een zachte bries! Zodanig dat  Elia zijn gelaat bedekt, ‘op afstand’ gaat. Hier ervaart hij Gods aanwezigheid!  Hier ervaart hij een heel andere God: niet streng, straffend, dictatoriaal oordelend (denk aan het beroemde driehoekje van Gods oog), maar een ‘zachte’ God. Zo wordt dus ook – ook in het Oude Testament – over God gesproken. (o.a. Exodus 34; Psalm 86; 103; 145 enzovoort.

Jezus bidt! Terwijl de leerlingen vooruit varen, blijft Jezus bidden. Loopt dan over het water naar hen toe. Zo ‘onaards’ dat het hen schrik aanjaagt. Zou dat zijn omdat alleen Jezus bad en zij niet?  Hij stelt ze gerust: “Ik ben het, wees niet bang”. ‘Ik ben het’ is verwant aan de Godsnaam: JHWH = ‘Ik zal er zijn’ .  Petrus stapt vol vertrouwen, of is ‘t bravoure, op het water – maar voelt al snel de angst boven komen en roept: om redding. Het woord ‘redden’ karakteriseert Jezus. Wordt van hem gezegd in 1.21 aan ‘t begin, 8.25 en 27.40 op het kruis. Jezus reikt hem de hand: “Kleingelovige”, net als andere leerlingen in 8.23-27.  Petrus verbeeldt aanvankelijk een enthousiast groot geloof, maar even later  slaat het hem bang om het hart. Misschien is dat wel onze natuur: ‘Himmelhoch jaudzend, zum Tode betrübt’. Misschien is het een eeuwige strijd: ‘Verbazingwekkend geloof’ zoals de Romeinse honderdman in 8.10 en ‘klein geloof’ zoals hier bij de leerlingen en Petrus. (hb).

Paus Franciscus komt op voor Gods barmhartigheid, voor Gods ‘zachte’ kant. “Ieder”, zegt hij, “die in God gelooft zou ‘als een moeder’– een ‘veldhospitaal’ moeten zijn; zo is onze God. Anders heb je het over een andere ‘god’ dan de Bijbelse of de Vader van Jezus.

BLOGS

Suizen van een zachte bries

In het Hebreeuws staat hier zoiets als ‘stem van zachte stilte’, dus ‘stem’ en ‘stil’ samen. In een rouwannonce las ik: ‘jij stille prater’. Blijkbaar was zijn zwijgen veelzeggend, of oorverdovend. Je moet soms zwijgen om gehoord te worden. Deze paradox zien we veel als over ‘God’ gesproken wordt. Hij past niet in onze taal en onze terminologieën. Eigenlijk moet je bij alles zeggen: zo is Hij dus niet! God als de Ander. Zoals Bonhoeffer schreef:  ʽDen Gott der es gibt, den gibt es nichtʼ.

Stilte fascineert dichters, componisten. Teveel om op te noemen.

Dorothe Sölle: ‘Mystiek en verzet’, noemt God:  ‘Gij stil geschreeuw’,

  1. Oosterhuis spreekt/zingt van: … ‘stem die de stilte niet breekt’…. dovemansoren verstaan Hem.…..roepende stilte verstaan hem (GvL 481)
  2. Barnard dicht/zingt: De stilte zingt u toe o Here.(GvL 65)

Kees Fens: ‘De Stilte’. ISBN 90-6006-193-9; een bloemlezing.

De joodse traditie vertelt van een rabbijn die nooit verder kwam dan de eerste verzen van de Bijbel. Steeds als hij las: ‘En God sprak’ danste hij van blijdschap de kamer uit, roepend: “Hij spreekt, Hij spreekt”. Te midden van de zwijgende kosmos, het stomme natuurgeweld is er één die spreekt. En Hij is niet te vinden in de blinde krachten van storm, aardbeving, vuur maar in die ‘stem’, die sprekende stilte.

Johannes van het kruis :

O zachte wind!

Hoe zacht en teder ben jij…

Je bent sterker en machtiger

naarmate je tederder bent.

Door de kracht van je tederheid vorm je de ziel om… 

Chr. van Geel

Je zit en denkt je in

dat het er niet toe doet

hoe je zal zitten eens

als stem heeft wat nu zwijgt.

OVER  het water

“Schepen zinken niet door het water om de boot

maar door het water in de boot” .

Zou Petrus te veel water IN zich gehad hebben om OVER het water te lopen??

Het Coronavirus, ….van Godswege?

  1. Wright, ‘God en de pandemie’, Kok, 2020 gaat in op de vraag of deze pandemie een straf Gods is, zoals sommigen zeggen. Als gelovigen, zegt Wright, moeten we niet zozeer terugkijken en een verklaring zoeken: waarom overkomt ons dit. Geloven vraagt veeleer om vooruit te kijken: WAT kunnen wij doen? Hij vertelt van de pest. Hoe de eerste christenen niet veilig wegvluchtten naar de bergen maar bleven en de zieken verzorgden. Hoe ze soms zelf de ziekte opliepen en overleden. Mensen verbaasden zich: waarom doen jullie dat? Nou, zeiden ze, wij zijn volgelingen van Jezus en daarom durven wij ook ons leven op het spel te zetten. (blz. 14).

Oost-West thuis best. O Ja?
Joden heffen ‘t glas en wensen elkaar “le chaïm” =  op het leven.

Christenen wensen: “op je gezondheid”.

Maakt dat niet uit wat je elkaar wenst? Of zien we hier twee verschillende levenshoudingen, verschillende culturen?

Bij ‘gezondheid’ past veiligheid, in leven blijven, voorzichtig niet besmet raken.

Bij ‘Leven’ past hartelijk, met je dierbaren, warm, knuffel, hand vasthouden.

Bij ‘gezondheid’: je verstand gebruiken, afstand, isolatie, regelgeving.                                             Bij ‘Leven’: je hart laten spreken, genegenheid, dierbaren, knuffel

Bij ‘gezondheid’past……………… vul maar in

Bij ‘leven’ past  ……………………vul maar in.

Soms groeien deze twee uit elkaar, bijna tegenover elkaar. Kunnen ze elkaar ook aanvullen en een evenwichtig geheel vormen??

Henk Bloem, pastor